Radikal Sistektomi Sonrası Patoloji Sonuçları ve Tedavi
Radikal sistektomi sonrası patoloji sonuçları ve tedavi süreci, hastalığın gerçek evresini ve ek tedavi gereksinimini belirleyen en önemli aşamadır. Çıkarılan mesane ve lenf nodlarının incelenmesiyle tümörün yayılım derecesi netleşir. Elde edilen bulgular, adjuvan tedavi gerekip gerekmediğini belirlemede yol gösterici olur.
Patolojik T Evresine Göre Olası Sonuçlar
Radikal sistektomi sonrası patoloji sonuçları ve tedavi planlaması, çıkarılan dokuların mikroskobik incelemesi sonucunda elde edilen verilere göre şekillenir.
pT0 (Rezidüel Tümör Saptanmaması)
Çıkarılıp patolojik incelemeye gönderilen idrar kesesi ve lenf bezlerinde hiç kanser dokusu görülmemiş demektir. Bu durum ya daha önce yapılan transüretral rezeksiyon (TUR-M ameliyatı) ile tümörün tamamen temizlenmiş olmasına ya da ameliyat öncesi uygulanan tedaviye (neoadjuvan tedavi) iyi yanıt alınmasına bağlıdır.
Yaklaşım
Ek bir tedaviye gerek yoktur. Standart takip programı yeterli olur.
pTa / pTis / pT1 (Kas İnvazyonu Olmayan Hastalık)
Yapılan patolojik incelemede tümörün kas tabakasını tutmadığı anlaşılmıştır. Bu, daha önceki kanserin zaten mesane kas tabakasını tutmadığı ancak yüksek riskli özellikler nedeniyle sistektomi uygulandığı durumlarda görülür.
Yaklaşım:
Ek tedavi (adjuvan sistemik tedavi) önerilmez. Klinik ve radyolojik takip planlanır.
pT2 (Kas İnvaziv, Organ Sınırlı Hastalık)
Tümör mesane kas tabakasını tutmuş ancak mesane duvarının dışına taşmamıştır. Kendi arasında iki gruba ayrılır.
- pT2a: İç kas tabakası
- pT2b: Derin kas tabakası
Yaklaşım:
Bu durumda eğer hasta mesanesi alınmadan önce ön kemeoterapi (neoadjuvan kemoterapi) almamış ise, ek tedavi (adjuvan sistemik tedavi) açısından değerlendirilir. Eğer ameliyat öncesi kemoterapi almışsa yakın izlem tercih edilir.
pT3 (Perivezikal Yağ Dokusu İnvazyonu)
Tümör mesane dışına çıkarak çevre yağ dokusuna yayılmıştır.
- pT3a: Mikroskopik invazyon
- pT3b: Makroskopik invazyon
Bu grup yüksek nüks yani tekrarlama riski taşır.
Yaklaşım:
Eğer hasta neoadjuvan kemoterapi tedavisi almamış ise adjuvan sisplatin bazlı kemoterapi açısından değerlendirilir. Sisplatin kullanımı için uygun olmayan hastalarda immünoterapi seçenekleri klinik özelliklere göre gündeme gelebilir.
pT4 (Komşu Organ İnvazyonu)
Tümör prostat stroması, uterus, vajen veya pelvik duvar gibi komşu yapılara yayılmıştır.
Yaklaşım:
Bu durumda hastalık yüksek riskli olarak kabul edilir. Sistemik tedavi planlaması multidisipliner değerlendirme ile yapılır. Gerekli görülürse ilaç tedavisi planı, farklı branşlardan doktorların birlikte değerlendirmesiyle belirlenir.
Lenf Nodu Durumu (pN)
Lenf nodu tutulumu, prognozu belirleyen en önemli parametrelerden biridir.
- pN0: Lenf nodu metastazı yok
- pN+: Bölgesel lenf nodu metastazı var
pN+ hastalarda adjuvan sistemik tedavi değerlendirilir.
Cerrahi Sınır Durumu
- R0: Cerrahi sınırlar temiz
- R1: Mikroskopik tümör pozitifliği
Pozitif cerrahi sınır saptanan hastalarda ek sistemik tedavi gereksinimi daha sık gündeme gelir.
Ek Patolojik Özellikler
Radikal sistektomi sonrası patoloji sonuçları ve tedavi yaklaşımı, lenf nodu durumu, cerrahi sınırlar ve tümörün yayılım derecesine göre değerlendirilir. Bunun dışında aşağıdaki durumlar da nüks riskini artırabilir:
- Lenfovasküler invazyon
- Perinöral invazyon
- Varyant histoloji (mikropapiller, sarkomatoid, plazmasitoid vb.)
Bu özellikler tedavi planlamasında dikkate alınır.
Adjuvan Tedavi Seçenekleri
Patoloji sonucuna ve hastanın genel durumuna göre aşağıdaki yaklaşımlar değerlendirilebilir:
Sisplatin Bazlı Kemoterapi
Kas invaziv ve yüksek riskli hastalarda tercih edilen sistemik tedavi seçeneğidir.
İmmünoterapi
Seçilmiş yüksek riskli hastalarda adjuvan dönemde değerlendirilebilir.
Tedavi kararı; patolojik evre, hastanın performans durumu, böbrek fonksiyonları ve eşlik eden hastalıklar göz önünde bulundurularak multidisipliner konseyde belirlenir.
Takip Süreci
Radikal sistektomi sonrası takip; fizik muayene, laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemlerini içerir. Takip aralıkları patolojik evreye göre planlanır. Yüksek riskli hastalarda ilk yıllarda daha sık kontrol önerilir.
Sonuç
Radikal sistektomi sonrası patoloji sonuçları ve tedavi, ameliyat sonrasında hastalığın nihai evresini ortaya koyar ve izlem ya da ek tedavi gereksinimini belirler. Patoloji raporundaki bulgular doğrultusunda takip planı kişiye özel olarak düzenlenir ve gerekli durumlarda ek tedavi seçenekleri değerlendirilir.
İletişim kanallarından bize ulaşarak radikal sistektomi sonrası patoloji sonuçlarınızın değerlendirilmesi ve izlem planınız hakkında bilgi alabilirsiniz.
Kaynaklar:
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34251110/
- https://link.springer.com/article/10.1007/s00345-021-03831-1
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0090429502021167
Üroloji Doktoru
İlgi alanları arasında mesane kanseri ve yapay mesane bulunmaktadır. Hastalarına tıbbi değerlendirmeleri doğrultusunda tedavi sürecine katkı sağlamaktadır.